CHÀO MỪNG NĂM HỌC MỚI 2017-2018
 

Dạy học sinh cá biệt: Lạt mềm buộc chặt  
[ 14-10-2015-Ban chuyên môn ]  

Làm sao dạy học sinh cá biệt nên người luôn là câu hỏi khó tìm lời giải. Nhưng có những giáo viên vẫn chịu khó, sáng tạo để tìm ra “thuốc đặc trị”.

Làm sao dạy học sinh cá biệt nên người luôn là câu hỏi khó tìm lời giải. Nhưng có những giáo viên vẫn chịu khó, sáng tạo để tìm ra “thuốc đặc trị”.

Đồng cảm và bảo vệ

Ông Trần Tấn Tài - Phó phòng Giáo dục Q.5, TP.HCM, nhiều năm làm Hiệu trưởng Trường THCS Trần Bội Cơ cho biết, ông đã từng phát hiện, xử lý rất nhiều vụ học sinh (HS) liên quan đến trộm tiền bạn học. Nhưng có điều khá đặc biệt là khi tìm ra thủ phạm, ông không công khai danh tánh mà lại bảo vệ các em. Điều này mới nghe qua có vẻ nghịch lý, nhưng ông cho rằng, nếu nêu tên, bạn học biết mình là kẻ cắp, các em sẽ mặc cảm và ghét bỏ cả thầy cô. Chẳng những thế, khi bị bạn bè chế giễu là kẻ ăn cắp thì các em sẽ bị ảnh hưởng tâm lý rất lớn, dễ dẫn đến chán học. Ông cũng chia sẻ kinh nghiệm phát hiện học sinh trộm tiền thông qua phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả: Loại trừ. HS sẽ lấy ra một mẫu giấy, ghi và trả lời các câu hỏi như: Em có “lỡ” lấy tiền của bạn không? Bạn nào thường hay lấy đồ của bạn khác mà không trả? Trước thời gian bạn bị mất trộm, em thấy ai khả nghi?… “Do các em không ghi tên trong giấy nên sẽ trả lời rất thật và mạnh dạn. Sau đó mình lọc lại thì chỉ còn khoảng 5-6 em khả nghi. Mình chỉ cần mời từng em lên làm việc, mình nhìn thẳng vào mắt các em, nếu em nào lấy trộm, chắc chắn không dám nhìn lại. Đồng thời, mình đánh vào lỗi lầm của các em như một sự đồng cảm: ai cũng từng có lỗi lầm và thầy cũng vậy, cũng từng mắc sai lầm. Nhưng quan trọng mình biết nhận lỗi và sửa sai để trở thành người tốt. Cuối cùng mình hứa với HS là sẽ bảo vệ, không để ai biết em là kẻ cắp. Nếu mình thực hiện được điều hứa, các em sẽ thấy tin tưởng ở thầy cô giáo, và chắc chắn các em sẽ phấn đấu”, ông Tài nói.

Tìm cách giải tỏa năng lượng

5 năm trở về trước, Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ, Q.4, TP.HCM nằm trong tình trạng “báo động đỏ”. Ông Trần Ngọc Minh - nguyên Hiệu trưởng, cho biết: “Chuyện “choảng” nhau của HS trường này trước kia như cơm bữa. Một ngày đánh nhau mấy lần, đánh trong trường, đánh ngoài đường, lôi cả giang hồ vào đánh”… Trước thực trạng này, ông cho thành lập hàng loạt các CLB âm nhạc, hội họa, võ thuật… và tìm cách tuyên truyền để HS cá biệt tham gia. Ông ví HS như năng lượng hạt nhân, mình sử dụng theo mục đích nào là do mình. “Khi vui chơi, hoạt động trong các CLB, các em sẽ hết năng lượng, và khi về nhà là các em ngủ, nghỉ, không đi quậy phá, lâu ngày sẽ thành thói quen. Đồng thời thầy cô giáo phải có quá trình theo dõi sự thay đổi của các em”, ông Minh nói.

Mặt khác, ông cũng nhận ra rằng, những HS lớp 10 thường xuyên đánh nhau nhất. Bởi các em đến từ nhiều trường, nhiều nơi khác nhau nên chưa có thời gian hiểu nhau. Do vậy, cứ mỗi đầu năm học, ông lại sinh hoạt cho HS tự giới thiệu để tạo sự gần gũi.

Tìm hiểu tâm lý từng đối tượng

Trong các trường giáo dục thường xuyên, tình hình phức tạp hơn. Theo ông Phan Minh Khoa - Giám đốc Trung tâm giáo dục thường xuyên Q.Tân Bình (TP.HCM), HS giáo dục thường xuyên thường có học lực yếu, hoàn cảnh cá biệt (nghèo, nhập cư từ các tỉnh, đã nghỉ học, vừa đi học vừa đi làm, lớn tuổi…) nên giáo dục HS này không vi phạm đạo đức là điều rất khó.

Hiểu đặc điểm của HS, ông đề ra biện pháp: giáo viên khi tiếp cận một trường hợp HS hư phải xác định lứa tuổi, giới tính để nắm được tâm sinh lý của HS, nguyên nhân dẫn HS đến chỗ cá biệt (do mâu thuẫn gia đình; cha mẹ thường xuyên cãi vã, ly hôn; cha mẹ nuông chiều; mồ côi cha, mẹ; ở xa gia đình…). Từ đó, giáo viên tiếp cận HS vi phạm bằng cách lắng nghe HS giải trình, thái độ tôn trọng và hòa nhã. Ông Khoa khẳng định: “Đối tượng HS này mình cần phải tìm giải pháp tâm lý sẽ hiệu quả hơn là kỷ luật nghiêm khắc”.

Tiến sĩ Trương Công Thanh - Viện Nghiên cứu giáo dục, cho rằng: “Để giáo dục HS cá biệt khó hơn rất nhiều so với dạy HS khá giỏi. Người thầy phải có cái tâm mới có thể chuyển hóa được HS cá biệt, yếu kém thành ngoan hiền. Hiện nhiều trường chỉ có phần thưởng cho những thầy cô giáo bồi dưỡng HS giỏi mà không chú ý đến giáo viên dạy HS cá biệt. Điều này khiến giáo viên không có động lực trong việc cảm hóa, dạy bảo tâm huyết HS cá biệt”.

 Minh Luân

 

Xin đừng “bêu dương” các em !Tôi Viết

Thói thường, ai cũng thích khen, nhất là khen trước nhiều người, càng đông càng tốt. Chê thì ngược lại. Với người lớn, đã vậy; với trẻ em, càng phải cân nhắc.

>> Một cuộc tra tấn?

Điều này được khẳng định rất rõ trong bộ môn tâm lý giáo dục của các trường Sư phạm. Việc giáo dục dựa vào tập thể cũng được đề cao và tạo điều kiện cho những hành động tốt phát triển. Từ xưa, trẻ em Việt Namvốn bị xem thường và chịu nhiều thiệt thòi. Chẳng biết từ bao giờ, những thành ngữ “Đồ con nít, biết gì?”, “Làm như đồ trẻ con”… đã hình thành nhiều kiểu phân biệt đối xử của người lớn đối với trẻ em.

Nhiều nhà trường và gia đình, nơi đáng lẽ các em được tôn trọng và trân quí nhất lại trở thành chốn hành hạ tinh thần của tuổi thơ. Không biết từ bao giờ, nhiều buổi sinh hoạt tập thể, lễ chào cờ đầu tuần và những bữa cơm gia đình trở thành dịp bêu dương các em. Do đặc điểm tâm lý, tuổi vị thành niên chưa đủ chín chắn nên có những việc làm bộc phát, thiếu suy nghĩ. Khi hành động, hầu hết các em chưa hình dung hết hậu quả, thường bị chi phối bởi bạn bè. Nhiều việc làm bốc đồng gây hậu quả xấu, các em không lường được. Trước những việc làm sai trái mà không cố ý, không ít cha mẹ và thầy cô, thay vì tìm hiểu để cảm thông và chia sẻ, lại lên án và kết tội các em. Bình thường, xem các em là “Đồ con nít”, nhưng khi các em phạm lỗi thì lại xử như người lớn, thậm chí hơn người lớn.

Như nhiều người lớn khác, tôi từng đi qua tuổi thơ. Nhiều lần, từng buồn trách bố mẹ và thầy cô trách mắng và xử phạt mình oan ức. Rất nhiều em vì vô tình hoặc không ý thức được hậu quả nên lỡ vi phạm, lại được xem là cố ý, phải xử phạt nặng nề mà không hề có chút lắng nghe. Có lỗi thì phải chịu, các em đều biết vậy, nhưng xử phạt thế nào để các em “tâm phục, khẩu phục”. Quan trọng hơn là thái độ tin cậy và tạo điều kiện cho các em sửa sai. Chẳng em nào muốn bị la mắng. Cũng chẳng em nào muốn cha mẹ và thầy cô buồn vì những việc làm của mình. Những hành vi cá biệt nhiều khi là để phản kháng lại thói áp đặt và cách nhìn méo mó, thiếu tin cậy, thậm chí là thành kiến của người lớn. Việc làm sai, thường không cố ý; nhưng bị xử oan ức, các em sẽ cố tình vi phạm thêm cho đáng tội. Lỡ xấu rồi, xấu thêm cũng chẳng ngại. Có tốt, cũng đâu ai hiểu cho mình.

Nhiều em rơi vào cô độc trong chính ngôi nhà và lớp học. Các em sợ những bữa cơm gia đình mà như tòa án thiếu công bằng. Cha mẹ nhiều khi thiếu gương mẫu, chỉ nhìn một phía, không chịu lắng nghe và thấu hiểu. Ghét nhất là việc cứ đưa con mình ra so sánh với các bạn một cách phi lý. Sao bố mẹ không nhìn lại mình. Nếu con so sánh bố mẹ với người khác giỏi hơn thì sao? Các em sợ những buổi sinh hoạt tập thể lớp, những buổi chào cờ toàn trường vì khen thì ít mà chê thì nhiều. Những kiểu chê sỉ nhục, không phải lỗi của các em, mà vì nhà nghèo như chưa đóng kịp tiền học phí, không chịu đi học thêm, chưa có áo đồng phục… Vô tình, chính nhà trường tạo nên học sinh cá biệt thay vì chuyển hóa trẻ em cá biệt thành học sinh ngoan. Các bậc cha mẹ, có thể ít học, thiếu sư phạm nhưng thầy cô, được đào tạo bài bản vẫn hành xử tương tự, thậm chí còn tệ hơn.

Cá biệt chưa hẳn là xấu mà do phản kháng lại cách giáo dục áp đặt, đầy thành kiến của người lớn. Nếu được tin cậy và biết khơi đúng mạch, học sinh cá biệt sẽ cố chứng minh khả năng và thiện chí của mình, trở thành những thủ lĩnh xuất sắc. Những học sinh giỏi và có cá tính, thường không được xem là ngoan vì thường hay cãi lại, thích làm ngược với suy nghĩ độc đoán của người lớn. Trẻ em ngoan theo cách nghĩ người lớn thường là những ông bà cụ non, thiếu bản lĩnh và không có chính kiến. Đã đến lúc, ngành giáo dục và cả gia đình phải nghiêm túc nhìn lại chính mình. Xin hãy thật sự quan tâm và lắng nghe các em. Nếu phát hiện những hành vi khác thường, cần xem xét cặn kẽ và có cách giải quyết phù hợp. Nếu việc làm tốt, đừng tiếc lời khen để khuyến khích nhưng tránh thái quá, tạo cho các em tự cao. Nếu việc làm sai, phải tìm rõ ngọn nguồn và tốt nhất là gặp riêng tâm sự, phân tích phải trái để các em tự giác nhận ra sai lầm và đề ra cách khắc phục. Tuyệt đối không bêu dương các em trước cả nhà, cả xóm, cả lớp, cả trường.

Cha mẹ nào cũng thương con nhưng phải thương đúng cách mới hiệu quả. Thầy cô nào cũng mong muốn học sinh ngoan nhưng phải công bằng. Giáo dục nghiêm túc phải bắt đầu từ sự gương mẫu và trân trọng. Trước khi muốn các em yêu quí và kính trọng mình, người lớn hãy thật sự trân trọng các em như những người bạn nhỏ tin cậy. Hình phạt chỉ phát huy tác dụng răn đe và ngăn ngừa khi người phạm lỗi thấy rõ sai trái của mình. Ngược lại, sẽ ức chế, tạo thành sự phản kháng cả tâm lý lẫn hành động, rất phản giáo dục. Nếu giáo dục gia đình có khiếm khuyết thì giáo dục nhà trường sẽ bổ sung, thành chỗ dựa tin tưởng. Sự vô tâm của người lớn nhiều khi tạo thành những hố sâu ngăn cách, có tác hại đến rất lớn đến việc hình thành nhân cách các em.

Nguyễn Văn Mỹ 

 

Các tin khác
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG DÀNH CHO HỌC SINH KHỐI 10. Năm học 2017-2018 [ 09-09-2017 ]
TRƯỜNG THPT NGUYỄN CÔNG TRỨ TỔ CHỨC KHAI GIẢNG NĂM HỌC MỚI 2017 -2018 [ 09-09-2017 ]
Đại hội Chi bộ Xã hội nhiệm kỳ 2017-2020 [ 08-09-2017 ]
Trường THPT Nguyễn Công Trứ đạt giải cao trong “Hội diễn Nghệ thuật quần chúng huyện Đông Hoà” kỷ niệm 70 năm ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7/ 2017 [ 01-08-2017 ]
Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ Trường THPT Nguyễn Công Trứ tổ chức Hội thi “Nấu ăn” chào mừng ngày Gia đình Việt Nam 28/6/2017 [ 31-07-2017 ]
TRƯỜNG THPT NGUYỄN CÔNG TRỨ TỔ CHỨC HÀNH TRÌNH VỀ NGUỒN HƯỚNG ĐẾN KỈ NIỆM 42 NĂM NGÀY MIỀN NAM HOÀN TOÀN GIẢI PHÓNG, THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC (30/04/1975 – 30/04/2017) [ 09-06-2017 ]
CHƯƠNG TRÌNH “TRI ÂN VÀ TRƯỞNG THÀNH – KHI TÔI 18” NIÊN KHÓA 2014-2017 [ 09-06-2017 ]
Trường THPT Nguyễn Công Trứ tổ chức Lễ tổng kết năm học 2016-2017 [ 09-06-2017 ]
Trường THPT Nguyễn Công Trứ tổ chức Đêm văn nghệ “Thắp sáng niềm tin” hướng tới chào mừng kỷ niệm 86 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và quyên góp giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn [ 27-03-2017 ]
NỮ GIÁO VIÊN TRƯỜNG THPT NGUYỄN CÔNG TRỨ ĐẠT GIẢI NHẤT HỘI THI NẤU ĂN CHỦ ĐỀ “BỮA CƠM GIA ĐÌNH ẤM ÁP YÊU THƯƠNG” [ 15-03-2017 ]
 
      THÔNG TIN MỚI CẬP NHẬT
      TIN TỨC- SỰ KIỆN MỚI
+  TRƯỜNG THPT NGUYỄN CÔNG TRỨ TỔ CHỨC KHAI GIẢNG NĂM HỌC MỚI 2017 -2018
+ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG DÀNH CHO HỌC SINH KHỐI 10. Năm học 2017-2018
+ Đại hội Chi bộ Xã hội nhiệm kỳ 2017-2020
+ Trường THPT Nguyễn Công Trứ đạt giải cao trong “Hội diễn Nghệ thuật quần chúng huyện Đông Hoà” kỷ niệm 70 năm ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7/ 2017
+ Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ Trường THPT Nguyễn Công Trứ tổ chức Hội thi “Nấu ăn” chào mừng ngày Gia đình Việt Nam 28/6/2017
+ Trường THPT Nguyễn Công Trứ tổ chức Lễ tổng kết năm học 2016-2017
+ CHƯƠNG TRÌNH “TRI ÂN VÀ TRƯỞNG THÀNH – KHI TÔI 18” NIÊN KHÓA 2014-2017
 
      DANH NGÔN
  "Thực hành khiến cho thành thạo, thành thạo khiến cho tự tin. Học sinh mà tự tin thì hứng thú, hứng thú khi học thì đạt kết quả tốt".             Kumon (Nhật)  
   
  "Nghĩ sâu thì ý xa, ý xa thì lý mạnh, lý mạnh thì lời nhiều, lời nhiều thì văn hay”.            Lê Quý Đôn  
   
  "Chúng ta đừng bằng lòng chờ đợi những gì sẽ xảy ra, mà hãy quyết tâm làm cho những điều xảy ra đúng hiện thực".  P.Marshall  
   
  Câu nói như mũi tên, không nên bắn bậy, đã lọt vào tai ai, không tài nào rút ra được nữa”.            Lục Tài Tử  
   
 
      THÔNG TIN QUẢNG CÁO
 
      THÔNG TIN TRUY CẬP
869438